ENTRY 03 · VERZOENING
Muhammad Ashafa en James Wuye kozen niet voor vergeten, maar voor samen vrede bouwen
Dit is geen verhaal over twee mannen die het altijd al goed met elkaar konden vinden. Dit is een verhaal over twee mannen die elkaar dood wilden.
Begin jaren negentig werden christelijke en islamitische gemeenschappen in Kaduna, in het noorden van Nigeria, meegesleurd in gewelddadige conflicten. Pastor James Wuye en imam Muhammad Ashafa stonden niet aan de zijlijn. Ze leidden milities aan tegenovergestelde kanten en zagen de ander als vijand.
De prijs was verschrikkelijk. Wuye verloor tijdens het geweld zijn rechterhand. Ashafa verloor twee familieleden en zijn geestelijk mentor. Hun verdriet werd brandstof voor woede. Beiden verlangden naar vergelding.
Een ontmoeting zonder vertrouwen
Een gezamenlijke bekende bracht hen uiteindelijk bij elkaar met een ongemakkelijke boodschap: samen konden ze hun land helpen herstellen, of verder bijdragen aan de verwoesting ervan. Dat moment maakte hen niet plotseling vrienden. De eerste ontmoetingen waren gespannen en het vertrouwen was vrijwel afwezig.
Juist dat maakt hun verhaal geloofwaardig. Verzoening kwam niet als een warm gevoel. Ze begon als een keuze om opnieuw aan tafel te gaan. In de jaren daarna ontmoetten ze elkaar vaker. Hun eigen geloofstradities confronteerden hen met vragen over vergeving, verantwoordelijkheid en vrede. Langzaam ontstond respect.
Van vijanden naar vredesbouwers
In 1995 richtten Ashafa en Wuye samen het Interfaith Mediation Centre op. Vanuit die organisatie werkten ze aan bemiddeling tussen christelijke en islamitische gemeenschappen in Nigeria. Ze betrokken religieuze leiders, jongeren, vrouwen en lokale gemeenschappen bij het voorkomen en oplossen van geweld.
Hun samenwerking betekende niet dat hun religieuze verschillen verdwenen. De imam bleef imam en de pastor bleef pastor. Ze hoefden hun overtuigingen niet af te zwakken om de mens in de ander te erkennen. Precies daarin zit de kracht van hun verhaal: vrede vroeg niet om eenheid van mening, maar om een nieuwe manier van omgaan met verschil.
Dat werk bleef niet zonder weerstand. Wuye vertelde dat sommige evangelische christenen zijn interreligieuze samenwerking afwezen en dat Ashafa vanwege zijn contact met christenen zelfs met een fatwa te maken kreeg. Toch bleven ze doorgaan.
Verzoening is geen eindpunt
We vertellen verhalen over verzoening graag alsof er één beslissend moment is: iemand vergeeft, de muziek zwelt aan en alles is opgelost. Maar bij Ashafa en Wuye duurde het jaren. Vertrouwen moest worden geoefend. Oude pijn verdween niet doordat zij deden alsof die er niet was.
Hun verhaal laat zien dat je een vijandbeeld kunt loslaten zonder het verleden te ontkennen. Vergeving is dan geen goedkeuring van wat er is gebeurd. Het is de keuze om pijn niet opnieuw tot geweld te laten worden.
Waarom dit in The Humanity Archive hoort
Imam Muhammad Ashafa en Pastor James Wuye bewijzen bijna letterlijk waar IHAVENOENEMIES voor staat. Twee mannen die elkaar wilden vernietigen, kozen ervoor samen iets op te bouwen. Niet omdat verschil onbelangrijk werd, maar omdat de mens achter dat verschil weer zichtbaar werd.
Different doesn’t have to mean divided. Zelfs niet wanneer de geschiedenis tussen mensen diep beschadigd is.
Bronnen
Tanenbaum Center for Interreligious Understanding: https://tanenbaum.org/about-us/what-we-do/peacebuilding/meet-the-peacemakers/imam-muhammad-ashafa-pastor-james-wuye/
KAICIID, interview met Pastor James Wuye (22 oktober 2019): https://www.kaiciid.org/stories/features/forgive-engage-and-keep-engaging-interview-pastor-james-wuye